Hình ảnh & văn bản

Giấy phép số 70/QNA-CCHND. Sở Y Tế tỉnh Quảng Nam cấp.

Lương Y. Nguyễn Viết Hương

Email: songhuongdongy@gmail.com

SỐ TÀI KHOẢN:

1- Nguyễn Viết Hương, Số TK 4203 215 030 388 Ngân hàng AGRIBANK huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

2- Nguyễn Viết Hương, số TK  0651 000 776 745 Ngân hàng VIETCOMBANK tỉnh Quảng Nam.

 

 

Thoát vị đĩa đệm

Bình thường chúng ta có 24 đốt sống có thể cử động (từ cổ đến thắt lưng), giữa các khoang đốt sống là đĩa đệm (hình vẽ).


Đĩa đệm có cấu trúc dạng thớ sợi chắc xếp theo hình vòng tâm và chứa nhân keo (gelatin). Nó có tác dụng làm cho cột sống cơ thể cử động uyển chuyển và làm giảm sóc của cơ thể.

                                             

Thoát vị đĩa đệm là hiện tượng đĩa đệm bị dịch chuyển ra khỏi vị trí bên trong đốt sống, thường xảy ra sau các tác nhân sang chấn hoặc trên nền đĩa đệm bị thoái hóa, nứt rách, và trên lâm sàng thường biểu hiện chứng đau về thần kinh.


Thoát vị đĩa đệm có thể xảy ra ở bất kỳ đoạn nào của cột sống, nhưng hay gặp thoát vị đĩa đệm ở vị trí thấp của lưng, trong trường hợp này sẽ gây ra chứng đau thắt lưng. Và khi thoát vị đĩa đệm có đè ép vào rễ dây Thần kinh tọa sẽ gây chứng đau thắt lưng và đau lan xuống chân (còn gọi là đau tọa lưng). Khi thoát vị ở vị trí cổ, sẽ gây đau cổ gáy. Nếu kết hợp ép rễ thần kinh cánh tay sẽ gây đau cổ, vai và tay cùng bên bị chèn ép.


Thoát vị cũng có thể không nhận biết được khi không có triệu chứng vì nó không gây đè ép vào rễ dây thần kinh.

 

Định nghĩa

Thoát vị đĩa đệm

Đại cương về “đĩa đệm” đề cập đến một vấn đề với một trong những “đệm cao su” (đĩa) giữa các xương (đốt sống) và được xếp lên để tạo cột sống.

Một đĩa cột sống là giống như một “chiếc bánh”, với một “nhân”mềm bọc trong một bề ngoài Cứng hơn

 

 “nhân bánh’ tương trưng cho nhân nhầy đĩa đệm cột sống thoát ra khỏi vị trí bình thường trong vòng sợi chèn ép vào ống sống hay các rễ thần kinh sống và có sự đứt rách vòng sợi gây nên hội chứng thắt lưng hông điển hình

Đôi khi được gọi là một đĩa bị  trượt hoặc một bị đĩa vỡ, thoát vị đĩa đệm xảy ra khi “nhân mềm” mềm bị đẩy ra ngoài qua một vết nứt

Một đĩa đệm bị thoát vị có thể gây kích ứng thần kinh gần đó và gây đau, tê hay yếu ở một cánh tay hoặc chân. Hầu hết những người có thoát vị đĩa đệm không cần phẫu thuật để khắc phục sự cố.

Triệu chứng

Bạn có thể có bị thoát vị đĩa đệm mà không biết - đĩa đệm bị thoát vị đôi khi hiện lên trên hình ảnh cột sống của nhiều người, mà họ không hề có các triệu chứng để phát hiện mình đã bị bệnh. Nhưng một số đĩa đệm bị thoát vị có thể gây đau. Hầu hết đĩa đệm bị thoát vị xảy ra ở lưng dưới (cột sống thắt lưng) của bạn, mặc dù chúng cũng có thể xảy ra ở cổ (cột sống cổ tử cung).

Các dấu hiệu và triệu chứng của thoát vị đĩa đệm phổ biến nhất là:

  • Đau Cánh tay hoặc đau chân. Nếu thoát vị đĩa đệm của bạn là ở lưng dưới của bạn, bạn thường sẽ cảm thấy đau đớn dữ dội nhất trong mông, đùi và bắp chân. Nó cũng có thể liên quan đến một phần của bàn chân. Nếu thoát vị đĩa đệm của bạn là ở cổ, cơn đau sẽ thường được cường độ cao nhất ở vai và cánh tay. Cơn đau này có thể làm đau cánh tay hoặc chân của bạn khi bạn ho, hắt hơi hoặc di chuyển cột sống của bạn vào vị trí nhất định.
  • Tê hoặc ngứa ran. Những người có thoát vị đĩa đệm thường bị tê hoặc ngứa ran ở một phần cơ thể được “quản lí” bởi các dây thần kinh khi các dây thần kinh đó bị ảnh hưởng.
  • Yếu . Cơ bắp phục vụ bởi các dây thần kinh bị ảnh hưởng có xu hướng suy yếu. Điều này có thể khiến bạn vấp ngã, hoặc làm giảm khả năng để nâng hoặc giữ các đồ vật

Khi đi khám bác sĩ

Đi khám bác sĩ ngay nếu cổ hoặc từ lưng đi xuống cánh tay hoặc chân bị đau, tê hoặc nếu nó đi kèm với tê, ngứa ran hoặc bị yếu đi.

Nguyên nhân

Thoát vị đĩa thường là kết quả của sự lão hóa 1 cách “chậm chạp” hao mòn dần gọi là thoái hóa đĩa. Theo độ tuổi, đĩa cột sống của bạn mất một số lượng “nước nhờn” của chúng. Làm cho chúng ít linh hoạt và dễ bị rách hoặc bị sưng tấy, thậm chí với sự động chạm nhẹ.

Hầu hết mọi người không thể xác định nguyên nhân chính xác gây nên bệnh thoát vị đĩa đệm . Đôi khi, sử dụng cơ bắp lưng của bạn thay vì chân và đùi  của bạn để nâng các vật to nặng có thể dẫn đến thoát vị đĩa đệm. Hiếm khi bị bệnh thoát vị đĩa đệm mà nguyên nhân chỉ vì ngã nhẹ.

Yếu tố nguy hiểm

Yếu tố làm tăng nguy cơ bị thoát vị đĩa đệm có thể bao gồm:

  • Trọng lượng. trọng lượng cơ thể dư thừa gây ra  sự cho các đĩa ở phía dưới.
  • Nghề nghiệp. Những người có công ăn việc làm đòi hỏi thể chất có nguy cơ bị bệnh cao. Nâng lặp đi lặp lại, kéo, đẩy, uốn ngang và xoắn cũng có thể làm tăng nguy cơ bị thoát vị đĩa đệm.
  • Di truyền học. 
  •  Biến chứng

Ngay dưới thắt lưng của bạn, tủy sống chia tách thành một nhóm các rễ thần kinh dài (cauda equina) gần giống như đuôi ngựa.Phẫu thuật khẩn cấp để tránh bị yếu vĩnh viễn hoặc tê liệt toàn thân

Tìm các trung tâm chăm sóc y tế khẩn cấp, trạm xá gần nhất nếu bạn có các triệu chứng

  • Các triệu chứng xấu đi. đau, tê hoặc yếu có thể tăng đến điểm mà bạn không thể thực hiện các hoạt động thường ngày của bạn.
  • Bàng quang hoặc rối loạn chức năng ruột. Những người có hội chứng cauda equina có thể trở nên không kiềm chế hoặc gặp khó khăn trong tiểu tiện ngay cả khi bàng quang đầy đủ.
  • . Mê man:  mất dần cảm giác ảnh hưởng đến các bộ phận- bên trong đùi, mặt sau của chân và khu vực xung quanh trực tràng.

Chuẩn bị cho cuộc hẹn với bác sĩ của bạn

Bạn phải kể các triệu chứng của bạn cho bác sĩ gia đình - Người đó có thể giới thiệu bạn đến một bác sĩ chuyên về y học thể chất và phục hồi chức năng, phẫu thuật chỉnh hình, thần kinh, hoặc phẫu thuật thần kinh.

Những gì bạn có thể làm?

Trước cuộc hẹn, viết một danh sách mà câu trả lời các câu hỏi sau:

  • Khi nào thì bạn bắt đầu bị các triệu chứng đau?
  • Có phải bạn đã làm việc nặng nhoc như nâng, xoắn…trước khi bị thoát vị đĩa đệm?
  • Điều gì, bất cứ điều gì, đã cải thiện được các triệu chứng của bạn?
  • Điều gì, bất cứ điều gì, làm xuất hiện các triệu chứng xấu?
  • Những loại thuốc bổ sung bạn đang dùng?

Những gì mong đợi từ bác sĩ của bạn

Bác sĩ có thể hỏi một số câu hỏi sau đây:

  • Bạn có bị đau tay hay chân không ?
  • Bạn có cảm thấy  yếu đi nhiều hoặc tê ở cánh tay hoặc chân ?
  • Bạn có nhận thấy bất kỳ thay đổi trong ruột ?
  • Cơn ho hoặc hắt hơi có ảnh hưởng, làm đau chân của bạn?
  • Có phải cơn đau làm ảnh hưởng bạn khi làm việc, hay khi ngủ ?

 

 

Kiểm tra và chẩn đoán

Chụp MRI cho bệnh thoát vị đĩa đệm( Mri còn gọi là chụp cộng hưởng từ)

 

Trong kiểm tra vật lý, bác sĩ sẽ kiểm tra bệnh cho bạn . Bác sĩ có thể yêu cầu bạn nằm thẳng và di chuyển đôi chân của bạn vào vị trí khác nhau để giúp xác định nguyên nhân của đau của bạn. Bác sĩ của bạn cũng có thể thực hiện một số kiểm tra thần kinh.VÍ DỤ :

  • Phản xạ
  • Sức mạnh cơ bắp
  • Khả năng đi bộ
  • Khả năng cảm nhận ánh sáng chạm, hoặc rung
  • X-quang. Chụp X-quang không phát hiện đĩa đệm bị thoát vị, nhưng họ có thể được thực hiện để loại trừ các nguyên nhân khác của đau lưng, chẳng hạn như nhiễm trùng, khối u, vấn đề liên kết cột sống hoặc xương bị gãy.
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT scan). Một máy quét CT( CT viết tắt Computerized tomography) có một loạt các tia X từ nhiều hướng khác nhau và sau đó kết hợp chúng lại để tạo ra hình ảnh cắt ngang của cột sống và các cấu trúc xung quanh nó.
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI). Dùng sóng radio và một từ trường mạnh được sử dụng để tạo ra hình ảnh của cấu trúc nội bộ cơ thể. Kiểm tra này có thể được sử dụng để xác nhận vị trí của thoát vị đĩa đệm và để xem những dây thần kinh bị ảnh hưởng.

 

Kiểm tra hình ảnh bệnh thoát vị đĩa đệm

Kiểm tra thần kinh

Điện cơ đồ (Electromyograms) và nghiên cứu, đo lường sự dẫn truyền thần kinh để biết làm thế nào mà xung điện được di chuyển dọc theo mô thần kinh.Điều này có thể giúp xác định vị trí của tổn thương thần kinh.

Phương pháp điều trị và thuốc

 

PP điều trị truyền thống - chủ yếu là tránh tư thế đau đớnlên kế hoạch tập các bài tập chữa bệnh và chế độ dùng thuốc hợp lý - làm giảm các triệu chứng khoảng 90%( 9 trong số 10 người bị thoát vị đĩa đệm đã giảm bệnh, và phục hồi đáng kể)

Thuốc

  • Dùng các loại thuốc giảm đau. 
  • Thuốc Tiêm cortisone. 
  •  Điều trị

Vật lý trị liệu có thể chỉ các vị trí và các bài tập được thiết kế để giảm thiểu cơn đau của thoát vị đĩa đệm. 

 

Phẫu thuật

Một số rất ít những người có đĩa đệm bị thoát vị cần phải phẫu thuật. Bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật nếu điều trị truyền thống  không cải thiện các triệu chứng sau 6 tuần, đặc biệt là nếu bạn tiếp tục cảm thấy:

  • Cơ thể Tê, yếu
  • Khó đứng hoặc đi bộ

 

Phòng chống

Để giúp ngăn ngừa thoát vị đĩa đệm:

  • Tập thể dục. Tăng cường tập luyện cơ bắp hợp lý, vừa sức giúp ổn định và hỗ trợ cột sống.
  • Duy trì tư thế tốt. Tốt tư thế làm giảm áp lực lên cột sống và đĩa của bạn. Giữ lưng thẳng, đặc biệt là khi ngồi trong thời gian dài. Nâng vật nặng đúng cách.
  • Duy trì một trọng lượng khỏe mạnh, hợp lý. Cân nặng quá mức đặt áp lực lên cột sống và đĩa, làm cho chúng dễ bị thoát vị.

 

 

Tác giả Nguyễn Viết Hương